Siirt’e Uymayan Hayaller Değil, Siirt’e Uyan Üretim Modelleri Gerekir

Yalova'da ikametgah eden Siirtli Murat Hoca’dan gerçekçi bir kalkınma okuması

SİİRT VE İLÇELERİNDE TÜM HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ

Siirt’in kalkınması meselesi yıllardır aynı iyi niyetli ama çoğu zaman gerçekçilikten uzak tartışmaların gölgesinde ele alınıyor. Bu yazıya bir anıyla başlamak, meselenin özünü daha net anlatacaktır.

Yıllar önce Siirt–Kezer mevkisinde yapılması planlanan bir otomobil fabrikasının temel atma törenine davet edilmiştim. Daveti yapan arkadaşım, büyük bir sanayi tesisinin Siirt’e kazandırılacak olmasını büyük bir heyecanla anlatıyordu. Ben ise açıkça şunu söylemiştim:
“Bu fabrika burada yapılamaz.”

Bu sözüm, doğal olarak bir siteme yol açtı. “Siirt’te binlerce kişiye iş kapısı açacak bir yatırıma nasıl peşin hükümle karşı çıkarsın?” diye soruldu. Oysa mesele karşı çıkmak değil; gerçeklerle yüzleşmekti. Çünkü Siirt’in gelişmesini en az herkes kadar ben de istiyorum. Ama iyi niyet, yanlış yatırımları doğru kılmaz.

Büyük Sanayi İçin Gerekli Şartlar Siirt’te Var mı?

Bir ilin büyük sanayi yatırımlarıyla gelişebilmesi için bazı temel kriterler vardır. Bunları yok sayarak kalkınma planı yapmak, memleketi hayal kırıklıklarına mahkûm etmektir.

Bugün Siirt’te;

Ulaşım ve lojistik altyapısı sınırlıdır,

Teknik ve kalifiye iş gücü yetersizdir,

Sanayiye uygun hammadde ve enerji kaynakları sınırlıdır,

Pazarlara hızlı ve düşük maliyetli erişim zayıftır.

Bu tabloyla otomotiv gibi yüksek teknoloji, yüksek sermaye ve yüksek tedarik zinciri gerektiren bir sanayi kolunun Siirt’te tutunması mümkün değildir. Aksi, geçmişte birçok şehirde gördüğümüz gibi, yarım kalmış tesisler ve atıl fabrikalar üretir.

O Halde Ne Yapmalı?

Cevap çok nettir:
Siirt’in şartlarına uyan üretim modellerine yönelmek.

Aslında Siirt, üretimi kendi doğal mecrasında çoktan başlatmıştır. Geleneksel, küçük ölçekli ve dağınık olsa da bu üretim damarları güçlüdür. Yapılması gereken; bunları görmezden gelmek değil, planlı biçimde büyütmektir.

Siirt’e Uyan Üretim Alanları

Siirt için en gerçekçi kalkınma modeli; tarım, hayvancılık, el sanatları ve yöresel gıda üretimi ekseninde şekillenmelidir.

Öne çıkan başlıklar şunlardır:

Siirt fıstığı başta olmak üzere,

Pekmez, pestil ve bağcılık ürünleri,

Peynir, tereyağı ve süt ürünleri,

Tiftik dokuma ve kilim üretimi,

Bıttım sabunu, şampuan ve doğal cilt bakım ürünleri,

Alıç sirkesi ve benzeri doğal gıdalar,

Dondurulmuş büryan, Siirt kebabı ve içli köfte üretim tesisleri.

Bunlar hem yerel hammaddeye dayanır hem de yüksek istihdam potansiyeli taşır.

Köyden Eve, Evden Pazara Üretim

Siirt’te sanayi anlayışı, devasa fabrikalar yerine çok sayıda KOBİ ve ev eksenli üretim modeli üzerine kurulmalıdır.

Kilim ve dokuma tezgâhları yaygınlaştırılmalı,

Yün iplik ve kumaş üretimi desteklenmeli,

Deri tabaklama ve ara mal üretimi teşvik edilmelidir.

Bu model; kadın istihdamını, kırsal kalkınmayı ve sosyal dengeyi birlikte güçlendirir.

Tarım, Hayvancılık ve Balıkçılık Birlikte Düşünülmeli

Çobanlık ve çiftçilik, yeniden cazip hale getirilmelidir. Baraj göllerinde balıkçılık özendirilmeli, et işleme tesislerine balık işleme bölümleri entegre edilmelidir. Böylece tek yönlü değil, çok ayaklı bir kırsal ekonomi oluşur.

Turizm: Siirt’in Sessiz Gücü

Siirt, GAP turizminin doğal bir parçasıdır. Şanlıurfa ve Mardin’e düzenlenen turlara Siirt’in dahil edilmesi sağlanmalı; özellikle inanç turizmi güçlü biçimde öne çıkarılmalıdır. Bu alan, düşük maliyetli ama yüksek katma değerli bir kalkınma fırsatıdır.

Mühendislik Aklı ve Fizibilite Gerçeği

Sanayi yatırımlarında en hayati kavramlar şunlardır:

Fizibilite: Ön araştırma ve teknik uygunluk

Rantabilite: Verimlilik ve sürdürülebilirlik

Bu iki kavram yok sayıldığında, sonuç kaçınılmazdır: Atıl tesisler, heba edilmiş kaynaklar ve hayal kırıklıkları. Hiç kimsenin, memleketi makine ve beton enkazına çevirmeye hakkı yoktur.

Mühendislik; popülizmle değil, hesapla yapılır. Afaki vaatlerle değil, bilimle yürür. Siirt’in ihtiyacı da tam olarak budur: Gerçekçi, planlı ve yerel dinamiklere dayalı kalkınma.

Sonuç

Siirt’in geleceği; büyük hayallerin değil, doğru hesapların üzerinde yükselecektir. Büyük fabrikalar değil, çok sayıda akıllı ve uyumlu üretim modeli Siirt’i ayağa kaldırır.

Bu gerçek görülmeden atılan her adım, iyi niyetli olsa bile, sonuçsuz kalmaya mahkûmdur.

GÜNCEL VE GÜNDEMDEKİ TÜM HABERLER İÇİN TIKLAYINIZ