Restorasyonla Gelen Kimlik, Turizmle Gelen Kalkınma
Güneydoğu Anadolu'nun kadim kentlerinden Siirt, eğer çevresindeki Mardin ve Diyarbakır gibi GAP turlarının vazgeçilmez durakları arasına girmek istiyorsa, öncelikle kendi tarihî mirasına sahip çıkmak zorundadır. Turizmin kalbi yalnızca yeni yatırımlarla değil; geçmişin izlerini bugüne taşıyan çarşılar, sokaklar ve mimari dokularla atar. Siirt'in tarihi çarşıları, doğru restorasyon ve rehabilitasyon çalışmalarıyla bu potansiyelin anahtarı konumundadır.
Son dönemde Helvacılar Çarşısı bünyesinde gerçekleştirilen çalışmalar, Siirt adına umut verici sonuçlar ortaya koymuştur. Asli dokusu korunarak yapılan bakım ve onarım faaliyetleri, çarşıyı yeniden canlı bir ticaret ve ziyaret alanına dönüştürmüştür. Bu örnek, diğer tarihi çarşılar için de yol gösterici niteliktedir.
Bugün neredeyse harabeye dönmüş durumda olan Şeyhler Çarşısı (Sokıl'meşayeh) için vakit kaybetmeden kapsamlı bir restorasyon süreci başlatılmalıdır. Eski Siirt'in tam merkezinde; heykele birkaç adım mesafede ve Çarşı Camii'nin bitişiğinde yer alan bu alan, onarıldıktan sonra Siirt ürünlerinin satıldığı turistik bir çarşı olarak yeniden işlevlendirilebilir.
Buradaki dükkânların, Siirt'in geleneksel cas yapı mimarisi esas alınarak ve özgün kimliği korunarak yenilenmesi, hem tarihî sürekliliği sağlayacak hem de turizm değerini artıracaktır.
Siirt'in en eski çarşılarından biri olan Yukarı Çarşı (Sokul Fokani), Helvacılar Çarşısı ile birlikte ele alındığında, bütüncül bir çarşı aksı oluşturma potansiyeline sahiptir. Aynı bakım ve onarım anlayışıyla yenilendiğinde, bu çarşı da daha işlevsel ve cazip bir yapıya kavuşacaktır.
Bakırcılar Çarşısı, Siirt'in üretim kültürünün simgesel mekânlarından biridir. Bakır, bakırcı ve demirci ailelerinin ustaları, yıllar boyunca bu çarşıda çekiç sallamış; birbirinden özgün bakır eşyalar üretmiştir.
Siirt'e özgü perde pilavı tenceresi, bu geleneğin en özel örneklerinden yalnızca biridir. Bakırcılar Çarşısı, hediyelik eşya ve geleneksel el sanatları odaklı bir konseptle yenilenerek turizme kazandırılmalıdır. Böylece hem unutulmaya yüz tutmuş zanaatlar yaşatılır hem de kente özgü ürünler markalaşır.
Tarihi Dabaklar Çarşısı, yapılacak onarımın ardından ortasındaki alanın turistik çayhane ve kafeler için düzenlenmesiyle sosyal yaşamın cazibe noktalarından biri haline getirilebilir. Bu dönüşüm, çarşıyı günün her saati canlı tutacak bir işlev kazandıracaktır.
Siirt'in en eski yerleşim alanı olan eski belediye çevresi ile buradaki tarihî binalar ve çeşmeler de restorasyon kapsamına alınmalıdır. Bu süreçte, sembolik de olsa Tillo çevresinden Siirt'e uzanan cas yapı geleneğini yaşatmak amacıyla birkaç cas ocağı kurulması, hem malzeme üretimi hem de kültürel süreklilik açısından önemli bir adım olacaktır.
Zikredilen ya da henüz anılmamış tüm bu tarihî dokular; zamanın, ihmalin ve cehaletin yıpratıcılığından kurtarıldığında, kazanan Siirt halkı olacaktır.
Restorasyonla korunmuş bir tarih, turizmle canlanan bir ekonomi ve kimliğini yeniden keşfeden bir şehir… Siirt, sahip olduğu zengin kültürü, özgün ürünleri ve eşine az rastlanan mutfağıyla, ancak bu bütüncül yaklaşımla gerçek anlamda "kadim kent" kimliğini ortaya koyabilir.